OTMlarda talabalar bilimini baholash va yakuniy imtihonlarni oʻtkazish tartibi oʻzgarmoqda: Yangi qaror loyihasi nimalarni nazarda tutadi?

Normativ-huquqiy hujjatlar muhokamasi portalida oliy taʼlim tashkilotlarida talabalar bilimini baholash va nazorat qilish tartibini takomillashtirishga qaratilgan muhim qaror loyihasi eʼlon qilindi. Ushbu yangi tartib 2026/2027-yangi oʻquv yilidan boshlab amaliyotga joriy etilishi rejalashtirilgan.

Xoʻsh, yangi tartib boʻyicha talabalarni qanday oʻzgarishlar kutmoqda va imtihon topshirish jarayoni qanchalik oʻzgardi? Quyida loyihaning eng asosiy va muhim bandlari bilan tanishib chiqishingiz mumkin.

1. Imtihonlar ustidan qatʼiy shaffoflik va video kuzatuv nazorati

Yangi tartibning eng asosiy maqsadi — imtihon topshirish jarayonida oshkoralik va shaffoflikni taʼminlash hamda korrupsion holatlarning oldini olishdir.

Ovozli va kamerali auditoriyalar

• Video va audio kuzatuv: Yakuniy nazorat imtihonlari maxsus ovozli hamda video kuzatuv kameralari bilan jihozlangan auditoriyalarda oʻtkaziladi.

• Tasmalar saqlanishi: Barcha video yozuvlar kamida bir yil davomida xavfsiz saqlanishi belgilanmoqda.

• Onlayn translatsiya: Imtihon jarayonlarini OTMning rasmiy veb-sayti orqali jamoatchilik hamda ota-onalar real vaqt rejimida onlayn kuzatishi uchun imkoniyat yaratiladi.

2. Yakuniy nazorat shakllari va oʻqituvchi izohi (Feedback)

Imtihon topshiriqlarining formati hamda oʻqituvchilarning talaba mehnatingizni baholash standarti oʻzgarmoqda.

Yozma va test imtihonlari formati

• Yozma imtihonlar: Yakuniy nazorat asosan 3 tadan 5 tagacha topshiriqdan iborat boʻlgan yozma shaklda oʻtkaziladi va javoblar uchun 2 000 tagacha soʻz chegarasi belgilanadi.

• Test sinovlari: Agar imtihon test shaklida tashkil etilsa, savollar soni 25 tadan 50 tagacha boʻladi.

Har bir savol boʻyicha majburiy izoh

• Baholashning xolisligini taʼminlash uchun professor-oʻqituvchidan talabaning har bir javobi boʻyicha kamida 2–3 gapdan iborat asoslantirilgan izoh (feedback) yozib berish talab etiladi.

3. Imtihon oluvchi oʻqituvchilar dars oʻtmagan mutaxassislar boʻladi

Xolislikni taʼminlash yoʻlidagi yana bir muhim qadam — dars bergan oʻqituvchining imtihonda qatnashishini cheklashdir.

Xolis baholash prinsipi

• Oʻz oʻqituvchisi imtihon olmaydi: Yakuniy nazorat imtihonini fandan dars oʻtmagan, boshqa professor-oʻqituvchilar qabul qiladi.

• Guruh imtihonida ishtirok etish taqiqi: Fan oʻqituvchisining oʻzi dars bergan guruhining yakuniy imtihon jarayonida ishtirok etishi qatʼiyan taqiqlanadi.

4. Yangi ballar taqsimoti va 60 foizlik saralash chegarasi

Talabalarning oʻzlashtirishi 100 ballik tizim boʻyicha nazorat turlariga quyidagicha taqsimlanadi:

Ballar taqsimlanish strukturasi

1. Joriy nazorat — 30 ball;

2. Oraliq nazorat — 20 ball;

3. Yakuniy nazorat — 50 ball.

(Eslatma: Tibbiyot yoʻnalishidagi OTMlar uchun alohida, moslashtirilgan tartib joriy etiladi).

Saralash balli qancha?

• Har bir nazorat turi boʻyicha belgilangan maksimal ballning kamida 60 foizini toʻplash talab etiladi. Ushbu mezonni bajara olmagan talaba tegishli nazorat turidan oʻtmagan hisoblanadi.

5. Inklyuziv taʼlim va akademik qarzdorlikni bartaraf etish

Hujjat loyihasida imkoniyati cheklangan talabalar uchun sharoitlar hamda akademik qarzdorlik masalalari aniq belgilab berilgan.

Imkoniyati cheklangan talabalar uchun moslashtirish

• Koʻrish imkoniyati cheklangan talabalar uchun imtihonlar Brayl alifbosi, yiriklashtirilgan shriftlar yoki maxsus ekran oʻquvchi dasturlar (screen readers) orqali moslashtirilgan shaklda oʻtkaziladi.

Qarzdorlik va qayta oʻqish tartibi

• Akademik qarzdorlikka ega boʻlgan talabalar uchun yozgi semestrda toʻlov-shartnoma asosida qayta oʻqish hamda imtihon natijalaridan norozi boʻlingan holatlarda apellyatsiya berish tartiblari batafsil shakllantirilmoqda.

Xulosa

Oliy taʼlim tizimiga taklif etilayotgan ushbu yangi qaror loyihasi talabalarning bilimini baholashda inson omilini kamaytirish, shaffoflikni oshirish hamda haqiqiy bilimli kadrlarni tayyorlashga qaratilgan. Imtihonlarning video kuzatuv ostida va boshqa xolis oʻqituvchilar tomonidan olinishi bir tomondan baholashning adolatli boʻlishini taʼminlasa, ikkinchi tomondan talabalardan fanga va tayyorgarlik jarayoniga yanada masʼuliyat bilan yondashishni talab etadi.

Ushbu loyiha muhokamasi 12-avgustga qadar davom etadi. Har bir talaba va mutaxassis taklif hamda fikrlarini muhokama portalida qoldirishi mumkin.