Doktoranturaga kirgan xodimni mehnat shartnomasi bekor qilinadimi?

Doktoranturaga qabul qilingan xodimni ishdan bo‘shatish qonuniymi?

Ayrim holatlarda xodim tayanch doktoranturaga qabul qilingach, ta’lim muassasasi undan asosiy ish joyidan bo‘shab kelishni talab qiladi. Ish beruvchi esa bu vaziyatda qanday yo‘l tutishni bilmay, mehnat shartnomasini bekor qilish haqida o‘ylab qoladi.

Ushbu maqolada doktoranturaga qabul qilingan xodimni ishdan bo‘shatish masalasi, universitet talabi qanchalik qonuniy ekani va ish beruvchining huquq hamda majburiyatlari haqida batafsil to‘xtalamiz.

“Ishlab chiqarishdan ajralgan holda” ta’lim nimani anglatadi?

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 22-maydagi 304-sonli qaroriga ko‘ra, tayanch doktorantura “ishlab chiqarishdan ajralgan holda”gi ta’lim shakli sifatida belgilangan.

Ushbu atamaning mazmuni

“Ishlab chiqarishdan ajralgan holda” degani — doktorantning asosiy vaqti va e’tibori ilmiy tadqiqot faoliyatiga qaratilishi lozimligini anglatadi.

Biroq bu norma doktorantni mehnat qilish huquqidan mahrum qiladi degani emas. Qonunchilikda doktorantning boshqa joyda ishlashi taqiqlanganligi haqida aniq cheklov mavjud emas.

Mehnat shartnomasini bekor qilish asoslari

O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 161-moddasida ish beruvchining tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining to‘liq ro‘yxati keltirilgan.

Doktoranturaga kirish — ishdan bo‘shatish uchun asosmi?

Yo‘q.

161-moddada “xodimning doktoranturaga o‘qishga kirishi” mehnat shartnomasini bekor qilish uchun asos sifatida nazarda tutilmagan.

❌ Demak, xodimning doktoranturaga qabul qilinishi uni ishdan bo‘shatish uchun mutlaqo qonuniy asos bo‘la olmaydi.

Ish beruvchining majburiyatlari

Mehnat kodeksiga ko‘ra, ish beruvchi ta’lim muassasalarida o‘qiyotgan xodimlarga ishni ta’lim bilan birga olib borishlari uchun zarur sharoitlar yaratib berishi lozim.

Bu quyidagilarni anglatadi:

• Ish jadvalini moslashtirish

• Qisqartirilgan ish vaqtini belgilash

• Kelishuv asosida stavkani o‘zgartirish

Doktorant ham ishlashi mumkinmi?

Ha, mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 186-moddasiga ko‘ra, xodim va ish beruvchi kelishuviga binoan to‘liqsiz ish vaqti (to‘liqsiz ish kuni yoki to‘liqsiz ish haftasi) belgilanishi mumkin.

Eng to‘g‘ri yechim — kelishuv

Xodimni ishdan bo‘shatish o‘rniga quyidagi huquqiy mexanizm qo‘llanilishi maqsadga muvofiq:

• Qo‘shimcha kelishuv tuzish

• Ish stavkasini 0.5, 0.25 yoki boshqa miqdorga o‘tkazish

• Moslashuvchan ish jadvali belgilash

Bunda xodimning mehnat staji saqlanib qoladi. Qonunchilikda doktorantning to‘liq 1 stavkada ishlashiga ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqiq mavjud emas.

Doktorantura asosiy ish joyi hisoblanadimi?

Yo‘q.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 18-oktyabrdagi 297-sonli qaroriga ko‘ra, o‘rindoshlik — xodimning asosiy ishidan bo‘sh vaqtida boshqa haq to‘lanadigan ishni bajarishidir.

Ta’lim olish jarayoni esa:

• mehnat faoliyati hisoblanmaydi;

• asosiy ish joyi sifatida e’tirof etilmaydi.

Shu sababli doktorantura “asosiy ish” degan maqomga ega emas.

Universitetning “ishdan bo‘shab kel” talabi qonuniymi?

Amaldagi qonunchilikka ko‘ra — yo‘q.

Universitet tomonidan xodimdan majburiy ravishda ishidan bo‘shashni talab qilish normativ-huquqiy hujjatlarga zid hisoblanadi. Doktorant:

• asosiy ish joyida ishlashga,

• to‘liqsiz ish vaqtiga o‘tishga,

• va bir vaqtning o‘zida doktoranturada tahsil olishga

to‘liq haqlidir.