Esse yozishda qo‘llaniladigan eng muhim iboralar va klishelar

Esse yozishda qo‘llaniladigan iboralar va klişelar

Esse yozish jarayonida fikrni aniq, mantiqli va tushunarli ifodalash juda muhim. Shu sababli esse yozishda qo‘llaniladigan iboralar va klişelar yozuvchiga matnni tizimli va ravon qilishda yordam beradi. Quyida esse tuzilmasiga mos ravishda eng ko‘p ishlatiladigan iboralar jamlanmasi keltirilgan.

Kirish qismi uchun iboralar

Kirish qismi esse mavzusini ochib berish va o‘quvchini mavzuga tayyorlash vazifasini bajaradi. Quyidagi iboralar kirishni ta’sirli boshlashga yordam beradi.

Kirish uchun tayyor iboralar

• “Bugungi kunda … masalasi jamiyatimizda dolzarb bo‘lib turibdi.”

• “Hech kimga sir emaski, … muammosi barcha insonlarni bevosita ta’sir qiladi.”

• “Ko‘plab olimlar va mutaxassislar … haqida turli qarashlarni bildiradilar.”

• “Mazkur mavzu bo‘yicha turlicha fikrlar mavjud.”

• “Avvalo, … masalasining ildizlariga nazar tashlaylik.”

Birinchi tomon fikrlarini bayon qilish uchun iboralar

Esse davomida birinchi nuqtayi nazarni aniq ko‘rsatish muhim hisoblanadi.

Birinchi fikrni ifodalash iboralari

• “Ayrimlar fikricha, …”

• “Bir guruh mutaxassislarning ta’kidlashicha, …”

• “Ba’zi odamlar bu borada quyidagicha o‘ylashadi: …”

• “Ularningcha, … esa eng muhim yo‘ldir.”

• “Shuni e’tirof etish lozimki, … ga qarshi fikrlar ham mavjud.”

Ikkinchi tomon fikrlarini ifodalash uchun iboralar

Qarama-qarshi fikrlarni ko‘rsatish essega muvozanat va tanqidiy yondashuv bag‘ishlaydi.

Qarama-qarshi fikrlar uchun iboralar

• “Boshqa bir qarashga ko‘ra, …”

• “Shu bilan birga, qarama-qarshi fikrlar ham mavjud.”

• “Aksincha, ayrimlar … deya ta’kidlaydilar.”

• “Mazkur masalani boshqacha izohlaydiganlar ham bor.”

• “Bu fikrga qo‘shilmaganlar esa … ga urg‘u beradilar.”

Shaxsiy fikrni ifodalash uchun iboralar

Esse yozishda muallifning shaxsiy pozitsiyasi aniq va asosli bo‘lishi lozim.

Shaxsiy fikr uchun iboralar

• “Shaxsan men ushbu masalaga quyidagicha yondashaman: …”

• “Mening nazarimda, …”

• “O‘zimning tajribamdan kelib chiqib aytishim mumkinki, …”

• “Barchasini inobatga olgan holda, men quyidagicha fikrdaman: …”

• “Eng to‘g‘ri yondashuv deb … ni hisoblayman.”

Dalil va misollar keltirishda ishlatiladigan iboralar

Dalillar esse fikrini kuchaytiradi va ishonchliligini oshiradi.

Dalil va misol uchun iboralar

• “Masalan, …”

• “Statistik ma’lumotlarga qaraganda, …”

• “O‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, …”

• “Hayotiy tajribadan ham ko‘rinadiki, …”

• “Buni quyidagi misol orqali tushuntirish mumkin: …”

Xulosa qismi uchun iboralar

Xulosa esse mazmunini umumlashtirib, yakuniy fikrni taqdim etadi.

Xulosa uchun iboralar

• “Yuqoridagi mulohazalardan xulosa qilish mumkinki, …”

• “Xullas, … masalasi jamiyatimizda muhim o‘rin tutadi.”

• “Umuman olganda, …”

• “Natijada shuni aytish mumkinki, …”

• “Xulosa qilib aytganda, … kelajak taraqqiyoti uchun hal qiluvchi omil bo‘lib xizmat qiladi.”

Esse yozishda tez-tez qo‘llaniladigan umumiy klişelar

Bu klişelar esse davomida turli joylarda qo‘llanilishi mumkin.

Umumiy klişelar

• “Hech kimga sir emaski, …”

• “Zamon talabidan kelib chiqib, …”

• “Bugungi kunning eng dolzarb masalalaridan biri bu – …”

• “Insoniyat taraqqiyoti yo‘lida …”

• “Shuni alohida ta’kidlash kerakki, …”

• “Ko‘plab tadqiqotlar isbotlaydiki, …”

• “Jamiyat hayotida muhim o‘rin tutadigan omillardan biri bu – …”

• “Har bir inson uchun …”

Xulosa

Esse yozishda iboralar va klişelar yozuvchining asosiy til vositalari hisoblanadi. Ular fikrni tartibli, mantiqli va ravon yetkazishga yordam beradi. Biroq bu iboralardan haddan tashqari ko‘p foydalanish esse mazmunini sun’iy qilib qo‘yishi mumkin. Eng muhimi — klišelar orqali emas, balki o‘z fikrini aniq va ta’sirchan ifodalash orqali sifatli esse yozishdir.