Grant ulushi chegarasi qanday ishlaydi? Abituriyentlar uchun oddiy izoh

2026/2027-o‘quv yilida davlat oliy ta’lim muassasalariga qabul jarayonida e’lon qilingan davlat granti ulushi chegarasi ko‘plab abituriyentlarda savollar uyg‘otmoqda. Aslida bu ko‘rsatkich ma’lum bir OTM va ta’lim yo‘nalishiga ajratilishi mumkin bo‘lgan grant o‘rinlarining maksimal ulushini bildiradi.

Davlat granti ulushi chegarasi nimani anglatadi?

Davlat granti ulushi chegarasi — bu oliy ta’lim muassasasining ma’lum bir ta’lim yo‘nalishiga ajratilgan umumiy kvotasining necha foizigacha grant ajratilishi mumkinligini ko‘rsatadigan me’yor.

Bu foiz grant va kontrakt o‘rinlarini taqsimlashda asosiy mezonlardan biri hisoblanadi.

Foiz qanday hisoblanadi?

Masalan:

• Yurisprudensiya yo‘nalishi uchun jami davlat granti — 145 ta;
• Grant ulushi chegarasi — 10%;
• Toshkent davlat yuridik universitetiga ajratilgan umumiy kvota — 550 ta.

Bu holatda universitet maksimal:

550 × 10% = 55 ta grant

olishi mumkin.

Qolgan kvotalar nima bo‘ladi?

Agar 550 ta umumiy kvotadan 55 tasi grant bo‘lsa:

• 55 ta — davlat granti
• 495 ta — to‘lov-kontrakt

asosida taqsimlanadi.

55 ta grant ham to‘liq beriladimi?

Har doim ham emas.

55 ta — maksimal chegara. Agar grant olish uchun yetarli ball to‘plagan abituriyentlar soni kam bo‘lsa, grant o‘rinlari bundan kamroq ham bo‘lishi mumkin.

Qolgan grantlar qayerga taqsimlanadi?

Masalan, yurisprudensiya bo‘yicha jami 145 ta grant ajratilgan bo‘lsa va TDYU 55 tasini olsa, qolgan 90 ta grant boshqa davlat OTMlarining yurisprudensiya yo‘nalishlarida yuqori ball to‘plagan abituriyentlarga beriladi.

Bu tartib abituriyentlarga qanday ta’sir qiladi?

Grant ulushi chegarasi:

• grantlarning bitta OTMda jamlanib qolishining oldini oladi;
• grantlarni turli universitetlar o‘rtasida adolatli taqsimlashga xizmat qiladi;
• yuqori ball to‘plagan abituriyentlarning boshqa OTMlarda ham grant olish imkoniyatini oshiradi.

Xulosa

Davlat granti ulushi chegarasi — bu grant o‘rinlarining maksimal foizini belgilovchi me’yor hisoblanadi. Bu ko‘rsatkich grantlar adolatli taqsimlanishini ta’minlaydi va barcha OTMlar o‘rtasida muvozanatni saqlashga yordam beradi.